Genel Sağlık Sigortası Uygulamasında Yapılan Düzenlemeler

Genel Sağlık Sigortası Uygulamasında Yapılan Düzenlemeler

Genel Sağlık Sigortası Uygulamasında Yapılan Düzenlemeler

GSS UYGULAMASINDA YAPILAN DÜZENLEMELER 
 
Bilindiği gibi, 6824 sayılı Torba yasayla GSS sigortalıları ile bunların ödemeleri gereken primler borçları ilgili olarak bazı düzenlemeler yapılmış bulunmaktadır. Yapılan düzenlemenin ayrıntılarına aşağıda yer verilmiştir:
 
1- GSS borçlarının tutarı ile gecikme zamlarının silinmesi;
Bazı birikmiş GSS prim borçlarına indirim getirilmiş bulunmaktadır. Ayrıca daha önce sigortalılar tarafından ödenmemiş olan GSS prim borçlarına tahakkuk ettirilen veya ettirilecek gecikme cezası ve gecikme zammı gibi ferî alacakların tahsilinden vazgeçilmiştir. 
 
Buna göre;
Ödenmemiş olan aylık prim borcu aslının; tekli prim sistemi prim miktarına eşit veya fazla olması halinde (53.33 TL) bu miktar; az olması durumunda ise tahakkuk eden borç tutarı üzerinden prim borcu yeniden hesaplanacaktır. Eğer ki borç aslı bu miktarın altında ise asıl borç aynen kalacaktır. Örneğin; 2016 yılında geliri asgari ücretin iki katından fazla olan kişinin gecikme cezası silindikten sonra ödenmesi gereken 395 TL’lik  borç 53.33 TL’ye düşmektedir.
 
2- Gelir testi yaptırılması;
Bilindiği gibi, herhangi bir kapsamda sosyal güvencesi olmayanların prim ödeyip ödeyemeyeceklerini; ödeyeceklerse ne kadar prim ödeyeceğini belirleyen işleme gelir testi denilmektedir. Bu kapsamdaki sigortalılar genel sağlık sigortalısı oldukları tarihten itibaren ikamet ettikleri yerde bulunan Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarına başvurarak gelir testi yaptırmaları gerekmektedir.
6824 sayılı Torba yasadan önce gelir testi yaptırmak bu kapsamdaki sigortalılar için mutlak zorunluluk idi, primi devlet tarafından karşılanan grup ile birlikte 4 seviye vardı ve kişilerin bu 4 seviyeden hangisi içerisinde olduğunun mutlak tespiti gerekiyordu, Torba yasa sonrası mutlak zorunluluk kalkmaktadır. Bu kapsamdaki kişiler gelirinin düşük olduğunu düşünüyorlar ise kendilerine gönderilen tebliğden itibaren bir ay içerisinde, gelir testine müracaat etmeleri gerekmektedir.
 
3-Mevcut durumdaki GSS prim tutarları torba yasayla düşürüldü mü?
6824 sayılı Torba yasadan önce geliri asgari ücretin 1/3’ünden fazla olduğu için GSS primini kendileri ödeyenler için üçlü bir yapı bulunmaktaydı. Buna göre 2017 yılı için belirlenen asgari ücrete göre geliri;
  • Asgari ücretin üçte biri ile asgari ücret arasında  (592,50 ila 1.777,50 TL arası) 71,10 TL,
  • Asgari ücret ile asgari ücretin iki katı arasında ise (1.777,50 ila 3.555 TL)  213,30 TL,
    asgari ücretin iki katından fazla ise  (3.555 TL’den fazla)  426,60 TL
    prim ödemekteydi. Torba yasadan sonra ise bu 3’lü yapı teke düşürülmektedir.
Yeni sistemde ise 2017 yılı için belirlenen asgari ücrete göre geliri;
asgari ücretin üçte birinin üstünde ise  asgari ücretin % 3’ü üzerinden 2017 yılı için 53,33 TL prim ödenmektedir.
 
4-Güncellenen borcu sigortalı nasıl ödeyecek? Peşin mi yatırması gerekiyor?
6824 sayılı Torba yasa gereği yeni oluşan borca 1/5/2017 tarihinden itibaren 12 ay herhangi bir gecikme zammı ya da faiz tahakkuk ettirilmeyecektir. Dolayısıyla bu on iki aylık süre zarfında yani 30/4/2018 tarihine kadar genel sağlık sigortalıları bu borcu peşin veya taksitler halinde  yatırabilecektir. 
 
5- GSS’lilerin gerek primi kendileri ödeyenler, gerekse devlet tarafından karşılananlar için sağlıktan yararlanma şartları ne şekilde olacaktır?
Eski yeşil kartlıların (5510 sayılı Kanunun 60/c-1 md. tabi sigortalıların) sağlık tesislerine başvurmaları halinde herhangi bir şart aranmamaktadır. Başka bir anlatımla, bu kapsamda sigortalı olunduğu andan itibaren sağlık hizmetlerinden yararlanılabilmektedir.
60/g kapsamındaki primini kendi cebinden ödeyen kişiler için ise 2 temel kural bulunmaktadır; bu kişilerin 30 gün prim ödemesinin bulunması ve 60 günden fazla prim borçlarının bulunmaması gerekmektedir.
Bu kurallar ile birlikte 6284 sayılı Torba yasa geçmiş dönem prim borçları için sağlık hizmetlerinden faydalanma noktasında sigortalılara kolaylık getirmektedir. 60/g sigortalıları 12 aylık süre içerisinde sağlık hizmet sunucusuna müracaat ettiklerinde 30 gün prim ödemesi ve cari dönem 60 günden fazla borcunun da bulunmaması şartıyla geçmiş dönem GSS prim borçları sorgulanmadan sağlık hizmeti alabileceklerdir.
 
6- GSS uygulamasında getirilen diğer yenilikler;
Gençler için mezuniyet tarihinden itibaren belli yaş ve süre sınırı olmak üzere sağlık hizmetlerinden ücretsiz yararlanma imkanı getirilmiştir. 6663 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 10.2.2016 tarihinden itibaren Lise mezunu gençlere 20, üniversite mezunu gençlere 25 yaşına kadar anne ya da babasından iki yıl boyunca bakmakla yükümlü olarak, anne veya babasından yararlanamıyor ise gelir testi yaptırmaksızın 60/c-1denilen primi devlet tarafından karşılanmak üzere genel sağlık sigortalısı olmaları sağlanmış bulunmaktadır.
 
7- Kısmi süreli çalışanların durumu;
01/01/2012 tarihinden itibaren 4857 sayılı Kanuna göre kısmi süreli veya çağrı üzerine çalışanlar ile ev hizmetlerinde ay içerisinde 30 günden az çalışanların, eksik günlerine ait genel sağlık sigortası primlerini 30 güne tamamlamaları zorunluydu. Yapılan yeni düzenleme ile; 1/10/2016 tarihi itibariyle;
 20 günden az çalışmak şartıyla; kısmi zamanlı (part-time) çalışanlar ile ev hizmetlerinde bir veya birden fazla gerçek kişi tarafından çalıştırılan ve çalışma gün sayısı 10 gün ve daha fazla çalışanları, yani “7- Puantaj”  eksik gün seçeneği ile bildirilen kişiler de bu zorunluluk kapsamına dahil edildi.
Aynı zamanda bu kişiler (yani part time çalışanlar) ev hizmetlerinde bir veya birden fazla gerçek kişi tarafından çalıştırılan ve çalışma gün sayısı 10 gün ve daha fazla çalışanlar, “7- Puantaj”  eksik gün seçeneği ile bildirilen eğer sigortalının bakmakla yükümlü olduğu kişi statüsünde iseler bu zorunluluktan muaf tutulmuş oldular.
 
8- Yukarıda belirtilen uygulamalar, 4/a kapsamında işçi çalıştıran işverenlerle ilgili bulunmamaktadır.
 
HADİ EYCE
SGK ve İŞ HUKUKU UZMANI